Preambula

Amen sar žurnalistura kotar e Rroma Media Network Rrommedia.net sem samale/las sama/ vaš e transformacijakere procesija pe amare networkeskere thema/phuvja/ vaš e Demokratizacija.

Las sama pe kodo kaj ulavas i respnsibilita/odgovornost/ vaš avutnipe/lačhipe/ pe sa e Europakere nacije, leindoj kate vi e Romen.

Džanindoj kaj amen khelas rola sar vareko so kerel publično gindipe, e membrura kotar e Rrommedia.net kerdem kodo Etikano/moralno/ kodekso bazirimo upral amaro misijako lil.

E Žurnalistongi responsibilita/odgovornost/

1. O reportiribe (o informiribe) trubuj te ovel bazirimo upral e faktija. I informacija, majcera/majzala/majhari/ kotar e duj riga/duj thana trubuj/ te konfirmirinel pes, thaj pal kodo te del pes ande programo. Vi e informacijako čačipe si but importantno thaj te sikaven pes e čačune faktija. Sa e relevantne informacije trubuj te oven ki čačuni rig pe kodo so si informirimo vaj reportirimo.

2. O čačipe si buteder importantno kotar o sidžaripe, specijalno kana o siguripe e manušikane dživdipasko si ande phučibe.

3. O haing/izvoro/kotar avel i infomacija/, trubuj te phenel/vačari / pes, specijalno kana si o gindipen vaj i informacija phangli bihaljovipasar vaj akušibasar.

4. Te si angli o žurnalisto varesave zakoneskere/legalno/ limitiribe vaš e informacijako deipe avri, e manuša so dikhen/šunen o mediumo trubuj kodo te džanen.

5. Kana e žurnalistura reportirinena/havljarena/ trubuj ma te phenen pengo gindipe thaj ande lengo artiklo te len andre sakone jekhe manušesko gindipe thaj dikhipe save so dena eksplanacija vaš kodo so ačhilas pes. Pe situacije kana naštit e avel pes dži ki informacija vaj dži pe gindipe kotar e manuša save si direktno involvirime/hemime/ ande buča vaš save o žurnalisto reportirinela/havljarela/, o žurnalisto trubuj kodo te phenel e audotoriumeske. Vaj, pe situacije e manuša save si hemime ande buči vaš savi o žurnalisto kerel reportiribe, trubuj te phenel pes.

6. E žurnalistura trubuj te oven mamuj e manuša save si an lengo programo thaj phenen/vorbin/ vaš varekon bilačhe vorbencar/lafencar/.

7. Te, sostar vi te ovel, sas dendini bilačhi/na čačuni informacija/, o medijumo, so šaj majsig te phenel i čačuni informacija/ te kerel korekcija/, thaj pe lačho čani/šukares/ te phenel jertisar/jeftisar/ e manušeske vaj organizacijake save si dukhavdine e dezinformacijasar savi si dendini ande medijumo.

8. Kana den apes materijalura kotar e arhiva, trubuj vužeste/klaro/ te phenel pes kaj kodo materijalo si lendino kotar e arhiva.

Personalno/plesutni/lično/ etika thaj fer reportiribe

9. E editora thaj e žurnalistura musaj te ulaven o informiribe kotar olengo peronalno gindipe thaj dikhibe.

10. E žurnalistura musaj te sigurinen te kerel pes klarifikacija/te vužarel pes/ i isporno informacija thaj te len so buteder gindipena kotar e manuša save si hemime ande informacija.

11. E žurnaliston isi responsibilita te čhinaven savi te ovel diskrminacija thaj e manušikane hakajenogo phageripe mamuj savi vi te ovel grupa.

12. E žurnalistura musaj te protektirinen pengere hainga informacijendar (e manušen kolendar lena e informacije).

13. E žurnalistura trubuj te ikeren pengi vorba/dendo lafi/ thaj te line ,,na oficijalno,, informacija varekastar, či trubuj te phenen kodo ma te havljaren/sikaven/ e haingosko identiteto.

Vaš o integriteto

14. E editora thaj e žurnalistura našti te oven aktivne membrura ande politikane partije thaj naštit te keren kampanja kolatar šaj te ikalen komercijalno religijako vaj vaver intereso.

15. E žurnalistura trubuj te crden pes ki rig kana dena informacija vaš e manuša vaj organizacije kolencar isi olen varesavi relacija.

16. E žurnalistura či trubuj te len love vaj varesavo prezento kotar e manuša vaj organizacije save so sikavena pes an programo.

17. E žurnalistura či trubuj pengi personalno pozicija te keren gasavi, te šaj te len sogodi/so te si/ korkore peske.

18. E žurnalistura trubuj te len sama kana len oferta vaš džaipe po drom. O donoro (komercijalno vaj savo vi te ovel) našti te phenel e medijumeske savo žurnalisto ka džal po drom thaj te kerel o reportiribe.

Editorijfalno korkorutnipe

19. E edtora thaj e žurnalistura či trubuj te oven aktivne membrura ande politikane partije, ja palem, te ovel olen lencar phutardini asocijacija.

20. E editora či trubuj te hasaren pengi editorijalno kontrola. Khonik našti te phenel olenge kote vaj sar te participirinen, kas te den vaj ma te den ande programo.

21. E editora thaj e žurnalistura trubuj te oven phutardine angli e manuša so šunen vaj dikhen lengo mediumo. Te phenas, varesavo političaro či khamel te avel ande debata, o programo musaj te džal, numa musaj vi te phenel pes sostar o političaro so sas akhardino našti sas te avel ando programo.

22. E editora thaj e žurnalistura sa e manušenge so aven ande programo trubuj te phenen o konteksto sostar von si akhardine pe debata. Te sikavdinas pes materijalo savo naj montirimo, e manušenge ande studio trubuj te phenel pes thaj olengeri vorba adekvatno te ovel sikavdini. Numa e manuša ano studio naštit e phenen sar o mateijalo te ovel montirimo vaj sar te ovel sikavdino.

23. Politikano proramo, pokimo vaj bipokimo, trubuj te ovel limitirimo vramasar, te del pes ande mediumo pe adekvatno vrama thaj but klaro te pnenl pes kaj kodo si politikano programo.

24. Te si o politikano programo pokindo,kodo trubuj te phenel pes. Kodo si vaš sa e vavera pokime programura. Vi te ovel vorba vaš partija, vaš političaro, vaj savi te ovel interesoski grupa.

25. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te oven khetane thaj te den zor mamuj savi te ovel presija kotar o gaverno, politikane partije, vaver interesoske grupe vaj te oven mamuj komercijaki presija.

26. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te oven mamuj o gaverno kana o gaverno phenel kaj o programo si mamuj e nacionalno interesura. Sostar, na savaht/sakana/ e gavernoskere interesura si vi nacionalno interesura.

27. I cenzura bute internacionalno dokumentoncar naj dendini thaj e editora vi e žurnalistura trubuj ma te den varekon te heminel pes olenge ande editorijalno politika kana e kondicije si normalne butikeribaske.

28. E membrura ando Rrommedia.net anlal sa, si len responsibilita angli e manuša so dikhen vaj šunen o programo. Kobor bareder si I responsibilita, doborom e šansi vareko te kerel influenca pe programo – tikneder.

Vavaerimata/diverziteto/ thaj reprezentacija

29. E membron ando Rromm.net si responsibilita te zuraren I tolerancija maškar e vavereder Romane grupe, te den edukacija vaš e kultura, čhib, historija thaj civilizacija e Romengi thaj e reportura te keren ki romani čhib.

30. E membron ande Rrommedia.net isi resonsibilita vi angla e na-romani societa, specijalno kana den programo vaš rasizmo, religijaki na-tolerancija thaj vaver formi katar I diskriminacija, sar vi te promovirinen maškar etnikani tolerancija.

31. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te stopuin an pengo programo sa e formen katar I diskriminacija, bazirimi upral etniciteto, religija, politkano dikhibe, murša vaj džuvlja, seksualno orientacija vaj metalno vaj fizično nasvalipe.

32. E membura ando Rrommedia.net trubuj te stopuin e stereotipon mamuj savi te ovel grupa kana keren pengere reportura thaj te maren pes mamuj gasave stereotipura te si sikavdine kotar e manuša kolenge keren intervju vaj si sikavdine pe vaver na-romane medije.

33. E membrura ando Rrommedia.net čI trubuj te den bilačhi vorba an pengere programura. I čhib thaj I terminologija naštit e ovel mamuj savi te ovel grupa.

34. Te si gasavi čhib ande intervju te phenas, e editura trubuj mišto te gindinen ka den kodo ande programo vaj na. Te si kodo importantno vaš o programo, trubuj te phenel pes kaj kodi čhib naj lačhi/akušibe/phenibe bilačhe buča vaverenge/.

35. Ande reportura čI trubuj te phenel pes o etniiteto e manušengo vaj e grupaki identifikacija te naj phanglo e tematosar vaj e programosar. Te phenas, čI trubuj te phenel pes e manušengo etniciteto te kerdas varesavo kriminalo. Kodo, pe kodo momento naj importantno.

36. E membrura ande Rrommedia.net trubuj te oven but specifično kana phene e grupengere alava save so kerdine varesavo bilačhipe. Trubuj te lel pes sama, ma te identificirinel pes o nacionalno, etnikano identiteto e saste nacijasar.

37. E membrura ando Rrommedia.net I trubuj te phenen bilačhe vorbi.lafija/ kana keren deskripcija pe varesavi grupa vaj organizacija.

38. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te den šajipen e manušenge save sas dukhavdine vorbencar, te den palpale.

39. E membrura ando Rrommedia.net, čI trubuj te identifircirinen e themes/e gaverno/ nijekhe nacijasar vaj religjasar

40. E membrura ando Rrommedia.net, e editora thaj e žurnalistura trubuj te den jekh šaipen thaj jekh tretmano pe sa e grupe thaj sa e sektora kotar e komuniteta, pe sa e programura

Rromane medije thaj I komunita/komuniteta

41. E membron ando Rrommedia.net isi specijalno responsibilita te informirinen vaš sa e relevantno buča phangle e Romencar pe europako nivelo.

42. E membron ando Rrommedia.net isi responsibilita te artikulirinen/e sikaven/ e Romengere problemon te sikaven ande vaver bare medije thaj pe sasto them/societa/

43. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te sikaven thaj te aktuelizirinen e Romane problemura thaj tematura

44. E membura ando Rrommedia.net, specijalno kodola save si bazirime ande komuniteta, trubuj te len sama pe problemura thaj pe pozitivno buča so džan ande lengo komuniteto

45. E membrura ando Rrommedia.net trubuj te oven phutardine sa e manušenge kotar I romani komuniteta thaj vi e manušenge kotar e vavera komuniteura

46. e Membron ando Rrommedia.net isi responsibilita te realizirinen aktivitetura save so aven kotar e Romani komuniteta thaj te žutin/pomaškeren/te den dumo/ gasave problemura te pharuven pes.

47. E komercijalno programura so ka keren e membrura ando rrommedia.net, čI trubuj te reflektirinen pes upral e rola savi e medije khelen angli e Romani komuniteta.

Ando Kotor, septembro 2004 berš